Beskidzkie bliźnięta – Śnieżnica & Ćwilin – Beskid Wyspowy na dobranoc

   Kiedyś, kiedy każda góra Beskidu była zaledwie częścią jednej wielkiej, bezkresnej puszczy porastającej te tereny, nikomu nawet na myśl nie przyszło, by nazywać to miejsce o którym chcę teraz napisać, Beskidem Wyspowym. Pierwsze osadnictwo doprowadziło do wytrzebienia łatwiej dostępnych obszarów leśnych w dolinach i zajęciu ich pod uprawy rolnicze lub sadownictwo. Druga fala osadnicza, rodem z południowych Karpat, „wygoliła” dodatkowo wierzchołki szczytów górskich na potrzeby pasterstwa – które dzisiaj w praktyce w Beskidzie Wyspowym, po setkach lat, zanikło. W taki oto sposób powstały te „wyspy” leśno-skaliste, tworzące jakby samoistne królestwa, otoczone rzekami pól, sadów i ludzkich zabudowań. Ten to „efekt wyspowości” jest jeszcze bardziej widoczny podczas inwersji temperatur, gdy zalegająca w dolinach mgła tworzy morze z którego to tu, to tam, wystają pojedyncze masywy górskie.

Dla ludności wołoskiej nie było góry, która nie nadawała by się do wypasu owiec, dlatego nie ma też szczytu, który nie nosi na sobie ich piętna. Przykładem takiego jest Śnieżnica, zwana też Widłakiem, Widlatą Górą – nazywana tak dlatego, że jest zbudowana z trzech wierzchołków: Na Budaszowie (najwyższy – 1007 m n.p.m.), Wierchy (średni), Nad Stambrukiem (wschodni, najniższy). Ostatni z nich nosił również nazwę Nad Steinbrukiem, ze względu na istniejący niegdyś na wschodnim stoku kamieniołom wydobywający kamień na potrzeby budowy linii kolejowej. Niemniej, pomimo bardzo stromych (szczególnie na północy) stoków, jeszcze w okresie międzywojennym na jej wierzchołkach stały szałasy pasterskie – były one całkowicie bezleśne. Dzisiaj jest dokładnie na odwrót – cały szczyt jest zarośnięty, jedynie kilkanaście metrów poniżej najwyższego wierzchołka znajduje się polana oferująca widoki na stronę północną, na Ciecień, oraz na lokalne „zagłębie” sadownicze – Szczyrzyc i Górę Św. Jana.

Wyspa0936
Widok z polany pod głównym wierzchołkiem Śnieżnicy – po prawej Ciecień (829 m n.p.m.), po lewej na pierwszym planie Wierzbanowska góra (778 m n.p.m.), w oddali Lubomir (Beskid Makowski – 904 m n.p.m.)

Każda wyspa górska owego pasma ma nieco inny kształt i orientację geograficzną, lecz Śnieżnica jest pod tym względem wyjątkowa – ma bowiem swojego bliźniaka. Gdyby odbić jej kształt i rzut powierzchni względem osi przełęczy Gruszowiec (660 m n.p.m.), do której opadają jej południowe stoki, to uzyskalibyśmy niemal identyczną co rozpiętości górę. I takowa istnieje – co więcej nazywa się Ćwilin. Jej nazwa, nadana w wiekach średnich prawdopodobnie przez niemieckich osadników z Tymbarka wywodzi się od słowa zwilling co po niemiecku znaczy: bliźniak. Samą nazwę miejscowości Tymbark (nazwa przekształcona) można przetłumaczyć jako Jodłowa Góra (oryginalnie:  Tannenberg).

Co ciekawe, ów bliźniak, chociaż ma mniej więcej taką samą powierzchnię, jednak trochę się różni. Po pierwsze posiada jeden spłaszczony wierzchołek, który, dzięki kultywowaniu tradycji pasterskich dłużej niż na Śnieżnicy, zachował swoją polanę szczytową. Po drugie, co do wysokości (1072 m n.p.m.) przewyższa większość wierzchołków Beskidu Wyspowego, ustępując tylko Mogielicy (1170 m n.p.m.). Pomimo powyższego, to Śnieżnicę, jak widać, uważano zawsze za tą ważniejszą, a to przejawia się chociażby w tym, że na Ćwilin nie wymyślono żadnej innej nazwy poza tym, niemieckiego pochodzenia, określeniem. Lub takowa się nie zachowała, aczkolwiek pewnie któraś z miejscowych grup etnicznych na pewno by ją do obecnych czasów przekazała (chyba, że była bardzo nieistotna i nie warta przekazania).

Wyspa1058
Bliźniaki na jednym zdjęciu – po lewej Ćwilin, po prawej Śnieżnica, rozdzielone przełęczą Gruszowiec. Widok z Łopienia.

Miano owej bliźniaczej góry – Ćwilin – poświadcza, że zapożyczenie „przeszło” do języka polskiego zanim jeszcze zachodziły w nim pewne przemiany językowe. Dlatego, na początku tego określenia mamy dzisiaj ‚ć’ zamiasta pierwotnego, niemieckiego ‚c’. Podobnym przypadkiem jest nazwa jurajskiej miejscowości Jerzmanowice, która wywodzi się od spolszczonego imienia brzmiącego jako Jerzman,a które z kolei powstało z niemieckiego Hermann. Tu również zapożyczenie weszło do języka przed przemianami, które zaszły w nim najwyraźniej pod koniec wieków średnich, gdy pierwotne, prasłowiańskie, miękkie ‚r’ przeszło w najpierw zbitkę ‚rż’ (podobnie jak w języku czeskim), a następnie w zwykłe ‚ż’ (zapisywane w sposób historyczny, jako ‚rz’). Pisownia dzisiejszego języka polskiego nie odpowiada współczesnej fonologii, ale myślę że to wiecie, i jest to oczywiste. Dlatego uczymy się w szkołach, od dziecka, pisowni historycznej, innej od rzeczywistego brzmienia języka (na tym, w głównej mierze, bazują dyktanda na języku polskim). Pierwotnie każda litera oznaczała odrębny dźwięk mowy. 

Śnieżnica natomiast, swoją nazwę zawdzięcza temu, że bardzo długo na wiosnę, w zagłębieniu pod najwyższym z jej wierzchołków, zalegają płaty śniegu (północna strona). Są one widoczne na wiele kilometrów, i naprawdę robią wrażenie, gdyż śnieg pozostaje w nich znacznie dłużej niż na okolicznych górach (Łopieniu, Lubogoszczu czy Ciecieniu). Cechuje ją również oryginalna i dobrze zachowana, nietknięta ludzką ręką przyroda, co doceniono, tworząc podszczytowy rezerwat chroniący na północnym stoku naturalny las bukowy (wiek niektórych drzew dochodzi do 150 lat).

Wyspa0943
Rzadka, chroniona paproć Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) – porastająca stoki Śnieżnicy

Wędrówkę na Śnieżnicę najlepiej rozpocząć od stacji kolejowej Kasina Wielka. Znajduje się tam mały parking, gdzie można bezpiecznie pozostawić samochód. Regularna kolej na tym odcinku już dawno nie kursuje, lecz, w sezonie letnim owa stacja jest końcowym przystankiem sezonowej linii retro, gdzie wprost ze skansenu w Chabówce można przejechać się składem ciągniętym przez zabytkowy parowóz. Cena – ok. 40 zł w jedną stronę.

I stamtąd niebieskim szlakiem wprost na szczyt, jakieś 1,5 – 2 godzin. Po drodze dołącza zielony szlak turystyczny z Przełęczy Gruszowiec. Wracając, kiedyś można było zaplanować pętlę tylko na odcinku gdzie niebieskie szlak schodzi ze szczytu w stronę Gruszowca i tam, w niewielkiej odległości od przełęczy jeszcze raz łączy się z zielonym, który później odbija w stronę górnej stacji wyciągu narciarskiego, południowo-zachodnim zboczem idąc. 

Fragment mapy Wydawnictwa Compass - Beskid Wyspowy - z zaznaczonym Muzeum Motocykli
Fragment aktualnej mapy Wydawnictwa CompassBeskid Wyspowy – z zaznaczonym Muzeum Motocykli (w budowie)

Dzisiaj jest dużo lepiej – na północym stoku Śnieżnicy, i w północnej okolicy tej góry zostało wytyczonych bardzo wiele nowych szlaków (m. in. do Skrzydlnej, Woli Skrzydlańskiej, przez Pieninki Skrzydlańskie, Porąbkę) – daje to możliwość zaplanowania długiej wycieczki w niedalekiej przyszłości na tą piękną górę. Niestety niepokoi fakt, że na nowej mapie wydawnictwa Compass (więcej piszę o nim tu ==>Podstawy turystyki – czyli rzecz o tym, jak ważna jest papierowa mapa) jest oznaczone w budowie Muzeum Motocykli – tuż przy górnej części wyciągu narciarskiego. Może się mylę, ale podejrzewam, że obecność takiego przybytku może wyłączyć całą zachodnią część góry z użytkowania przez turystów. Stawianie takiej budowli w górach zniszczy spokój wielu ludzi (i zwierząt) pod i na Śnieżnicy, i jest delikatnie mówiąc, nieporozumieniem. Tego typu przybytki pasują do gęsto zaludnionych miast, ale nie do gór!

Wyspa1033
W drodze na szczyt Ćwilina – miejscami chmury tak gęste, że można je było nożem kroić

W przypadku Ćwilina ilość szlaków nie uległa zmianie, co jak zwykle pokazuje, że na pierwszym miejscu znów stawiana jest Śnieżnica. Na tą górę najlepiej wejść od strony Jurkowa, z samego centrum, gdzie znajduje się mały parking tuż przy skrzyżowaniu z drogą na Chyszówki (i do Słopnic, od pewnego czasu). Stamtąd prosto na szczyt niebieskim, wyraźnym szlakiem – ok. 2 godziny podejścia i można się znaleźć na polanie wierzchołkowej. Ćwilin jest też górą, której lasy obfitują w grzyby, więc podejrzewam, że cały lewobrzeżny Jurków (leżący na Łososiną), w sezonie, na jej stokach właśnie się w nie zaopatruje. Ja sam, po południu, znalazłem tam bardzo dużo borowików, podczas przypadkowego grzybobrania w trakcie zdobywania tej góry.

Oczywiście ktoś mógłby zasugerować, że najlepiej wchodzić na Ćwilin od strony Gruszowca, ale chcę zwrócić uwagę, że przez tę przełęcz przebiega DK28, która praktycznie cały dzień generuje dość dużo hałasu, co oczywiście w trakcie wędrówek górskich jest nieprzyjemne.

Nam w trakcie tej wędrówki, co najmniej od połowy wysokości góry, towarzyszyła gęsta mgła. Pomimo letniego dnia (początek sierpnia) było naprawdę zimno. Na szczęście gdy dotarliśmy do wierzchołka, mgła rozstąpiła dając swobodny dostęp promieniom słonecznym. Niemalże od razu zrobiło się odczuwalnie cieplej, a przed nami roztoczył się doskonały widok na trzy kierunki świata: zachód, południe i wschód.

Wyspa1046
Polana szczytowa na Ćwilinie – wyjście słońca i zanik chmur zdecydowanie podniosło odczuwalną temperaturę w ten chłodny, mglisty poranek

Cieszę się, że mogłem być na obydwu górach, gdy ich popularność była jeszcze trochę mniejsza, a i obydwie góry trochę bardziej dzikie. Niestety cały tej region, poza rezerwatami, nie jest objęty żadną zorganizowaną formą ochrony (park krajobrazowy, narodowy), co niestety, tak jak w wypadku Śnieżnicy, może zakończyć się trwałym zniszczeniem przyrody w imię możliwości zarabiania pieniędzy (oczywiście będzie się to nazywało „rozwój regionu i infrastruktury”). Obawiam się jednak, że rozwój to raczej umiejętność mądrego gospodarowania zasobami, które są dostępne, wraz z zachowaniem ich dla przyszłości, a nie trwałe zniekształcanie i wypaczanie krajobrazu w imię osobistego interesu. 

4 myśli na temat “Beskidzkie bliźnięta – Śnieżnica & Ćwilin – Beskid Wyspowy na dobranoc

Dodaj własny

  1. Cześć , miło wirtualnie „spotkać” bratnią duszę . Dziękuję za odwiedziny u beskidzkiej salamandry . Przejrzałem póki co tylko kilka felietonów , Fatrę , Polianę i ten najświeższy . I tutaj od razu skojarzyło mi się , czy przypadkiem nazwa Ćwilin nie pochodzi od Zwillinge – Bliźnięta . Brzmienie i sąsiednia góra raczej tezę potwierdzają 🙂 Pozdrowienia Maciek

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

Shristy Singh

Adding Creativity Through Brush...........

Snippets of a Traveling Mind

Finding New Energy To Experience Life More Fully

meblościanka

Meblościanka jest pojemnym meblem, znajdzie się na niej miejsce na wszystkie przedmioty i zainteresowania, gromadzone przez lata, upychane i co jakiś czas ku uciesze odnajdywane. I taka jest ta strona: pojemna i o wszystkim, co może przyjść do głowy:).

Śpiew ptaka

Życie tu i teraz jak śpiew ptaka, który śpiewa po prostu, zawsze.

Wildonline.blog

British Wildlife & Photography

Kolej na kolej

Kolej w Polsce i na świecie - materiały archiwalne i aktualne

DRAGONFLY EFFECT

wild art nature download wallpaper photo forest birds swamp dark mood black flowers music sensory slow life macro ważki las drzewa ptaki i robaki

ChyllOut

Wycieczki na chilloucie

Góroholiczka

góry, podróże, fotografia

Be positive & run

o bieganiu, górach, lasach, książkach...

Blog Przewodnika przewodniksudecki.net

Tematy górskie i okołogórskie. Pisze przewodnik górski sudecki

Dursztyn

Dursztyński portal informacyjny

Kamil Szczepka Okiem Przyrodnika

Edukacja przyrodnicza, badania i ekspertyzy przyrodnicze

Xplore Ton Monde

Explorer le monde d'une nouvelle façon!

Internetowy kurs języka macedońskiego

виртуални часови на Македонски

Create your website with WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to: